DE KUNST VAN HET HAMERSLINGEREN

Het Schotse hamerslingeren is al eeuwen oud. De voorouders van de Schotten gingen, na een dag hard werken op het land, tijdens onderlinge krachtsmetingen, bepalen wie er het sterkst was. Vaak werd de winnaar uitgeroepen tot de lijfwacht van de Clanleider. Zo werden er met grote keien gegooid, boomstammen geworpen en met hamers geslingerd. Later zijn deze als onderdelen opgenomen in de traditionele Highland Games.

In het begin werd er geworpen met een grote voorhamer, die door de smid werd gebruikt tijdens het smeden van ijzer, later is dit geëvolueerd tot de huidige versie. Aan een ronde ijzeren kogel, welke is voorzien van een gat in het midden, wordt een rotan of bamboe stok van 127 cm bevestigd. De sparing in de kogel loopt taps toe, zodat de stok goed vast zit, en niet tijdens het slingeren van de stok af kan vliegen. Er zijn drie verschillende gewichten in hamers, namelijk de 12 lbs (Amerikaanse ponden), 16 lbs- en de 22 lbs-hamer. Dit komt overeen met 5,45 kg, 7,27 kg en 10 kg, respectievelijk de lichte dames, de zware dames/lichte heren en de zware heren hamer.

In tegenstelling tot het Olympisch hamerslingeren, waarbij de atleet een aantal draaien van 360° mag maken met een kogel aan een ketting, dient het Schotse hamerslingeren zonder aanloop uitgevoerd te worden. De atleet staat hierbij met de rug naar de werpsector, met de beide benen aan de grond.

 

Vaak wordt er gebruik gemaakt van speciaal schoeisel met zogenaamde spikes. Hierdoor kan de atleet zich goed verankeren in de grond zodat hij gemakkelijker balans kan houden en de grote krachten kan opvangen die vrijkomen tijden het draaien van de hamer. Deze techniek is in de jaren ’50 uitvonden door een kleinere atleet, die door zijn geringe lichaamlengte, telkens als laatste eindigde tijdens de wedstrijden. Hij ontdekte dat hij, door zich aan de grond te verankeren, gemiddeld een kleine meter verder kon gooien, en begon zelfs onderdelen te winnen. Helaas voor hem werden de spikes snel ingeburgerd bij de Highland Games, zodat hij zijn voorsprong weer kwijt was.

De ijzeren spikes bestaan uit een 3 cm brede strip met een totale lengte van ongeveer 30 cm, die op bijgaande wijze gevormd aan de neus van een paar stevige schoenen wordt bevestigd door middel van een paar slotbouten. Het uiteinde wordt voorzien van een scherpe punt, zodat de spikes gemakkelijk de grond in gaan. Vaak worden de hakken van de schoenen voorzien van een paar cm hoge verdikking. Dit vergemakkelijkt weer het achterover hangen van de atleet.

De atleet plaatst zijn voeten op schouderbreedte van elkaar, op zo’n 30 cm afstand vanaf de werpbalk. Deze afstand is benodigd om tijdens de afworp met zijn voet uit te kunnen stappen zonder een voetfout te begaan. Bij de rechtshandige atleet staat de linkervoet iets naar achteren ten opzichte van de rechtervoet. Dit is de voet die tijdens de afworp uitstapt in de werprichting. De atleet pak de stok van de hamer aan het uiteinde vast met een zogenaamde golfgrip. De duim van de rechterhand (de onderste hand aan het meest uiteinde van de stok) steekt dan als het ware in de grip van de linkerhand (bovenste). Om tijdens het draaien van de hamer een goede grip te waarborgen, wordt er vaak gebruik gemaakt van een hars of spuithars.

De atleet plaats de hamer rechts naast hem op de grond en zo’n 30 cm achter hem, met gestrekte armen. We staan nu in de startpositie. De armen blijven tijdens het slingeren van de hamer, zoveel als mogelijk, gestrekt en ontspannen. De knieën zijn licht gebogen en hangen lichtjes naar voren. De eerste draai wordt rustig ingezet. Als de hamer zich ongeveer linksboven de atleet bevindt dient hij het zwaartepunt van zijn lichaam naar rechts te bewegen, door middel van zijn heupen en benen. Zodra de hamer het hoogste punt heeft bereikt en weer naar achterlangs naar rechts beweegt, dan dient het zwaartepunt weer naar links te worden bewogen. Als de eerste volledige draai is afgerond, bevindt de hamer zich op het laagste punt, ongeveer iets rechts vanuit het centrum van het lichaam.

De tweede en derde draai zal op precies dezelfde manier plaats vinden, echter met een steeds groter wordende snelheid. De positie van het laagste punt zal tevens steeds iets meer richting het centrum voor het lichaam verplaatsen. Begin niet te vlug met snelheid op te bouwen maar bouw dit langzaam en comfortabel op. Als de hamer te vroeg zijn maximale snelheid bereikt, zal de hamer slecht te controleren zijn en wordt de atleet uit balans getrokken.

Tijdens de derde en laatste draai wordt de hamer losgelaten wanneer de armen zo’n beetje op schouderhoogte zijn, aan de linkerkant van het lichaam. De baan van de hamer zal dan ongeveer een hoek van 40° maken ten opzichte van de grond om voldoende hoogte te maken. Het linkerbeen wordt losgetrokken uit de grond en volgt in de richting van de hamer. Het been dient wel ten alle tijden buiten de werpsector te blijven.

De combinatie snelheid en hoogte bepalen de uiteindelijke afstand van de hamer! Uiteraard gelden voor een linkshandige atleet de tegenovergestelde richtingen dan bij de hierboven beschreven rechtshandige atleet.

Een veel gemaakte fout tijdens de afworp, is de behoefte om extra kracht te gaan zetten. Hierdoor zullen de armen gaan trekken aan de stok, waardoor alle snelheid uit de hamer wordt getrokken. Nogmaals: de armen dienen tijdens de gehele draai ontspannen te zijn. Alle kracht en snelheid wordt gehaald uit de benen en de heupen. Zie de armen als een verlengde van de stok. Des te langer de stok, des te meer omtreksnelheid die je kunt genereren. Ook zal je, door je armen gestrekt te houden, worden gedwongen om achterover gaan hellen. Hierdoor krijg je als het ware al de perfecte richting om de hamer de juiste hoogte mee te geven, en maak je optimaal gebruik van de hammerspikes.

Het ziet er allemaal lastig uit, maar je moet het niet moeilijker maken dan het is. De Amerikanen hebben hier een mooi gezegde voor: KISS. Het ‘Keep It Simple’ Systeem. Begin rustig en bouw het stap voor stap op. Houd het comfortabel! Ieder lichaam heeft weer zijn eigen mechaniek, probeer dat aan te voelen en maak daar optimaal gebruik van. Train met een partner en laat deze je aanwijzingen geven. Maak desnoods filmopnames en leer van je fouten.

Het huidige wereldrecord met de lichte hamer staat op naam van de Schotse specialist Bruce Aitken, met een afstand van 47,05 meter. Met de zware hamer is er reeds in 1998 al 38,73 meter geworpen door Matt Stanford uit Australië. In de Nederlands/Belgische competitie timmeren we ook aardig aan de weg. De Nederlandse records staan beide op naam van Wout Zijlstra met respectievelijk 40,23 en 33,35 meter. De Belgische records zijn recent in 2007 gegooid door Tommy de Bruijn. Hij gooide de hamers naar 33,96 en 29,87 meter.